Przejdź do treści
Eureka Ogólne rozporządzenie o ochronie danych
PL język

Pytania i odpowiedzi

Odpowiedzi (Eureka)

Czy RODO ma zastosowanie do przedsiębiorstw spoza UE?

Może mieć. Ma zastosowanie do przetwarzania w związku z działalnością prowadzoną przez jednostkę organizacyjną administratora lub podmiotu przetwarzającego w Unii, niezależnie od tego, czy przetwarzanie odbywa się w Unii.

Administrator lub podmiot przetwarzający niemający jednostki organizacyjnej w Unii podlega rozporządzeniu, gdy przetwarza dane osobowe osób, których dane dotyczą, przebywających w Unii, a przetwarzanie wiąże się z oferowaniem im towarów lub usług, niezależnie od tego, czy muszą za nie zapłacić, lub z monitorowaniem ich zachowania, o ile do tego zachowania dochodzi w Unii.

Taki administrator lub podmiot przetwarzający musi, z pewnymi wyjątkami, wyznaczyć na piśmie swojego przedstawiciela w Unii.

Czy RODO ma zastosowanie do osób fizycznych w ich życiu prywatnym?

Nie ma zastosowania do przetwarzania przez osobę fizyczną w ramach czynności o czysto osobistym lub domowym charakterze.

Motyw 18 opisuje taką działalność jako niezwiązaną z działalnością zawodową ani handlową i podaje jako przykłady korespondencję, posiadanie adresów oraz korzystanie z serwisów społecznościowych i działalność internetową prowadzoną w ramach takiej działalności.

Dodaje, że rozporządzenie ma jednak zastosowanie do administratorów lub podmiotów przetwarzających, którzy dostarczają środków przetwarzania danych osobowych do takiej osobistej lub domowej działalności.

Co jest danymi osobowymi?

„dane osobowe” oznaczają wszelkie informacje o zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osobie fizycznej („osobie, której dane dotyczą”).

Możliwa do zidentyfikowania osoba fizyczna to osoba, którą można bezpośrednio lub pośrednio zidentyfikować, w szczególności na podstawie identyfikatora takiego jak imię i nazwisko, numer identyfikacyjny, dane o lokalizacji lub identyfikator internetowy, lub szczególnych czynników określających jej fizyczną, fizjologiczną, genetyczną, psychiczną, ekonomiczną, kulturową lub społeczną tożsamość.

Zgodnie z motywem 26 spseudonimizowane dane, które przy użyciu dodatkowych informacji można przypisać osobie fizycznej, są danymi osobowymi; informacje anonimowe nie są objęte rozporządzeniem.

Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu; jego wyroki są wymienione w części Orzecznictwo na stronie artykułu.

Jakie są główne zasady RODO?

Określa je art. 5. Dane osobowe muszą być:

  • przetwarzane zgodnie z prawem, rzetelnie i w sposób przejrzysty;
  • zbierane w konkretnych, wyraźnych i prawnie uzasadnionych celach i nieprzetwarzane dalej w sposób niezgodny z tymi celami;
  • adekwatne, stosowne oraz ograniczone do tego, co niezbędne;
  • prawidłowe i w razie potrzeby uaktualniane;
  • przechowywane w formie umożliwiającej identyfikację nie dłużej, niż jest to niezbędne, z wyjątkami dla celów archiwalnych, badawczych i statystycznych; oraz
  • przetwarzane z zapewnieniem odpowiedniego bezpieczeństwa.

Administrator jest odpowiedzialny za przestrzeganie tych zasad i musi być w stanie wykazać ich przestrzeganie („rozliczalność”).

Czym jest prawnie uzasadniony interes?

Zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f) przetwarzanie jest zgodne z prawem, jeżeli jest niezbędne do celów wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez administratora lub przez stronę trzecią, z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą, wymagające ochrony danych osobowych, w szczególności gdy osoba, której dane dotyczą, jest dzieckiem.

Organy publiczne nie mogą się na tę podstawę powoływać w ramach realizacji swoich zadań.

Motyw 47 wskazuje na rozsądne oczekiwania osoby, której dane dotyczą, i jako przykłady podaje zapobieganie oszustwom oraz marketing bezpośredni.

Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu; jego wyroki są wymienione w części Orzecznictwo na stronie artykułu.

Czy można przetwarzać dane dotyczące zdrowia lub inne dane wrażliwe?

Rozporządzenie używa pojęcia „szczególne kategorie danych osobowych”.

Zabrania się przetwarzania danych osobowych ujawniających pochodzenie rasowe lub etniczne, poglądy polityczne, przekonania religijne lub światopoglądowe, przynależność do związków zawodowych oraz przetwarzania danych genetycznych, danych biometrycznych w celu jednoznacznego zidentyfikowania osoby fizycznej, danych dotyczących zdrowia, seksualności lub orientacji seksualnej, chyba że ma zastosowanie jeden z dziesięciu przypadków z art. 9 ust. 2.

Należą do nich:

  • wyraźna zgoda (chyba że prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego ją wyłącza);
  • prawo pracy i prawo zabezpieczenia społecznego;
  • żywotne interesy;
  • dane w sposób oczywisty upublicznione przez osobę, której dane dotyczą;
  • ustalenie, dochodzenie lub obrona roszczeń; oraz
  • cele związane z interesem publicznym, zdrowiem i badaniami, na podstawie prawa przewidującego zabezpieczenia.

Ile czasu ma administrator na odpowiedź na żądanie?

Administrator bez zbędnej zwłoki, a w każdym razie w terminie miesiąca od otrzymania żądania, udziela osobie, której dane dotyczą, informacji o działaniach podjętych w związku z żądaniem na podstawie art. 15–22.

W razie potrzeby termin ten można przedłużyć o kolejne dwa miesiące z uwagi na skomplikowany charakter żądania lub liczbę żądań; w terminie miesiąca administrator informuje osobę, której dane dotyczą, o przedłużeniu, z podaniem przyczyn.

Jeżeli nie podejmuje działań w związku z żądaniem, w terminie miesiąca informuje o powodach oraz o możliwości wniesienia skargi do organu nadzorczego i skorzystania ze środków ochrony prawnej przed sądem.

Czy żądanie jest płatne?

Co do zasady nie. Informacje podawane na mocy art. 13 i 14 oraz komunikacja i działania podejmowane na mocy art. 15–22 i 34 są wolne od opłat.

Jeżeli żądania są ewidentnie nieuzasadnione lub nadmierne, w szczególności ze względu na swój ustawiczny charakter, administrator może pobrać rozsądną opłatę, uwzględniając koszty administracyjne, albo odmówić podjęcia działań; obowiązek wykazania takiego charakteru żądania spoczywa na administratorze.

Za wszelkie kolejne kopie danych, o które zwróci się osoba, której dane dotyczą, administrator może pobrać opłatę w rozsądnej wysokości wynikającej z kosztów administracyjnych.

Czy mogę otrzymać kopię moich danych?

Tak. Osoba, której dane dotyczą, jest uprawniona do uzyskania od administratora potwierdzenia, czy przetwarzane są dane osobowe jej dotyczące, a jeżeli tak, to do uzyskania dostępu do nich oraz do informacji, takich jak:

  • cele przetwarzania;
  • odbiorcy;
  • w miarę możliwości okres przechowywania;
  • wszelkie dostępne informacje o źródle danych; oraz
  • informacje o zautomatyzowanym podejmowaniu decyzji, o którym mowa w art. 22 ust. 1 i 4.

Administrator dostarcza kopię danych osobowych podlegających przetwarzaniu; na żądanie złożone drogą elektroniczną odpowiada w powszechnie stosowanej formie elektronicznej, chyba że osoba, której dane dotyczą, zażąda inaczej.

Prawo do uzyskania kopii nie może niekorzystnie wpływać na prawa i wolności innych.

Czy mam „prawo do bycia zapomnianym” i kiedy ono nie przysługuje?

Art. 17 przyznaje prawo do usunięcia danych, określone w jego tytule także jako „prawo do bycia zapomnianym”.

Administrator ma obowiązek bez zbędnej zwłoki usunąć dane osobowe, jeżeli zachodzi jedna z sześciu okoliczności, na przykład gdy:

  • dane nie są już niezbędne do celów, w których zostały zebrane lub w inny sposób przetwarzane;
  • zgoda została cofnięta i nie ma innej podstawy prawnej przetwarzania; lub
  • dane były przetwarzane niezgodnie z prawem.

Prawo to nie ma zastosowania, w zakresie w jakim przetwarzanie jest niezbędne:

  • do korzystania z wolności wypowiedzi i informacji;
  • do wywiązania się z obowiązku prawnego;
  • do wykonania zadania w interesie publicznym lub w ramach sprawowania władzy publicznej;
  • ze względu na zdrowie publiczne;
  • do celów archiwalnych, badawczych lub statystycznych na warunkach art. 17 ust. 3 lit. d); lub
  • do ustalenia, dochodzenia lub obrony roszczeń.

Czy mogę wnieść sprzeciw wobec marketingu bezpośredniego?

Tak. Jeżeli dane osobowe są przetwarzane na potrzeby marketingu bezpośredniego, osoba, której dane dotyczą, ma prawo w dowolnym momencie wnieść sprzeciw, także wobec profilowania w zakresie, w jakim jest ono związane z takim marketingiem bezpośrednim.

Po wniesieniu sprzeciwu danych osobowych nie wolno już przetwarzać do takich celów. Najpóźniej przy okazji pierwszej komunikacji należy wyraźnie poinformować osobę, której dane dotyczą, o tym prawie, w sposób jasny i odrębny od wszelkich innych informacji.

Czy komputer może sam podjąć decyzję w mojej sprawie?

Osoba, której dane dotyczą, ma prawo do tego, by nie podlegać decyzji, która opiera się wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, i wywołuje wobec tej osoby skutki prawne lub w podobny sposób istotnie na nią wpływa.

Nie dotyczy to sytuacji, gdy decyzja:

  • jest niezbędna do zawarcia lub wykonania umowy między osobą, której dane dotyczą, a administratorem;
  • jest dozwolona prawem Unii lub prawem państwa członkowskiego przewidującym właściwe środki ochrony; lub
  • opiera się na wyraźnej zgodzie osoby, której dane dotyczą.

W przypadku umowy i zgody administrator musi zapewnić co najmniej prawo:

  • do uzyskania interwencji ludzkiej;
  • do wyrażenia własnego stanowiska; oraz
  • do zakwestionowania decyzji.

Kiedy, komu i jak szybko trzeba zgłosić naruszenie ochrony danych osobowych?

Administrator bez zbędnej zwłoki, a w miarę możliwości nie później niż w terminie 72 godzin po stwierdzeniu naruszenia, zgłasza je organowi nadzorczemu właściwemu zgodnie z art. 55, chyba że jest mało prawdopodobne, by naruszenie skutkowało ryzykiem naruszenia praw lub wolności osób fizycznych.

Do późniejszego zgłoszenia dołącza się wyjaśnienie przyczyn opóźnienia. Podmiot przetwarzający bez zbędnej zwłoki zgłasza naruszenie administratorowi.

Jeżeli naruszenie może powodować wysokie ryzyko, administrator bez zbędnej zwłoki zawiadamia o nim także osobę, której dane dotyczą, chyba że spełniony jest jeden z warunków z art. 34 ust. 3.

Administrator dokumentuje wszelkie naruszenia.

Czy każde przedsiębiorstwo musi prowadzić rejestr czynności przetwarzania?

Nie każde. Każdy administrator prowadzi rejestr czynności przetwarzania, za które odpowiada, a każdy podmiot przetwarzający rejestr wszystkich kategorii czynności przetwarzania dokonywanych w imieniu administratora.

Rejestry mają formę pisemną, w tym formę elektroniczną, i są udostępniane organowi nadzorczemu na jego żądanie.

Obowiązek ten nie ma zastosowania do przedsiębiorcy lub podmiotu zatrudniającego mniej niż 250 osób, chyba że przetwarzanie, którego dokonuje:

  • może powodować ryzyko naruszenia praw lub wolności osób, których dane dotyczą;
  • nie ma charakteru sporadycznego; lub
  • obejmuje szczególne kategorie danych lub dane osobowe dotyczące wyroków skazujących i czynów zabronionych.

Kto musi wyznaczyć inspektora ochrony danych?

Administrator i podmiot przetwarzający wyznaczają go, gdy:

  • przetwarzania dokonują organ lub podmiot publiczny, z wyjątkiem sądów w zakresie sprawowania przez nie wymiaru sprawiedliwości; lub
  • ich główna działalność polega na operacjach przetwarzania, które wymagają regularnego i systematycznego monitorowania osób, których dane dotyczą, na dużą skalę, lub na przetwarzaniu na dużą skalę szczególnych kategorii danych lub danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych.

W innych przypadkach mogą go wyznaczyć, a muszą, jeżeli wymaga tego prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego.

W lit. c) polska wersja brzmi „lub” w brzmieniu nadanym sprostowaniem (Dz.U. L 127, 23.5.2018, s. 2); tekst pierwotnie opublikowany brzmiał „oraz”.

Kiedy potrzebna jest ocena skutków dla ochrony danych?

Jeżeli dany rodzaj przetwarzania, w szczególności z użyciem nowych technologii, może powodować wysokie ryzyko naruszenia praw lub wolności osób fizycznych, administrator przed rozpoczęciem przetwarzania dokonuje oceny.

Jest ona wymagana w szczególności w przypadku:

  • systematycznej, kompleksowej oceny czynników osobowych, która opiera się na zautomatyzowanym przetwarzaniu, w tym profilowaniu, i jest podstawą decyzji wywołujących skutki prawne lub w podobny sposób znacząco wpływających;
  • przetwarzania na dużą skalę szczególnych kategorii danych lub danych osobowych dotyczących wyroków skazujących i czynów zabronionych; oraz
  • systematycznego monitorowania na dużą skalę miejsc dostępnych publicznie.

Organy nadzorcze podają do publicznej wiadomości wykazy rodzajów operacji przetwarzania, które jej wymagają.

Czy dane osobowe można przekazywać do USA lub innych państw trzecich?

Artykuły nie wymieniają żadnego państwa; te same warunki dotyczą każdego państwa trzeciego i każdej organizacji międzynarodowej.

Przekazanie może nastąpić, jeżeli Komisja stwierdziła, że państwo, terytorium lub określony sektor w tym państwie albo organizacja zapewniają odpowiedni stopień ochrony.

W braku takiej decyzji administrator lub podmiot przetwarzający muszą zapewnić odpowiednie zabezpieczenia, takie jak wiążące reguły korporacyjne lub standardowe klauzule ochrony danych, a osobom, których dane dotyczą, muszą przysługiwać egzekwowalne prawa i skuteczne środki ochrony prawnej.

W braku jednego i drugiego przekazanie może nastąpić tylko na podstawie wyjątku z art. 49, takiego jak wyraźna zgoda po otrzymaniu informacji o możliwym ryzyku.

Kto egzekwuje RODO?

Każde państwo członkowskie musi zapewnić, by za monitorowanie stosowania rozporządzenia odpowiadał co najmniej jeden niezależny organ publiczny („organ nadzorczy”).

Każdy z nich działa na terytorium swojego państwa członkowskiego; do jego zadań należy monitorowanie i egzekwowanie stosowania rozporządzenia oraz rozpatrywanie skarg, a do jego uprawnień nakładanie administracyjnych kar pieniężnych.

W przypadku transgranicznego przetwarzania organ głównej lub pojedynczej jednostki organizacyjnej działa jako wiodący organ nadzorczy.

Europejska Rada Ochrony Danych, w której skład wchodzą przewodniczący jednego organu nadzorczego każdego państwa członkowskiego oraz Europejski Inspektor Ochrony Danych, zapewnia spójne stosowanie rozporządzenia. Osoby, których dane dotyczą, mogą także dochodzić swoich praw przed sądem.

Gdzie mogę złożyć skargę?

Każda osoba, której dane dotyczą, która sądzi, że przetwarzanie dotyczących jej danych osobowych narusza rozporządzenie, ma prawo wnieść skargę do organu nadzorczego, w szczególności w państwie członkowskim swojego zwykłego pobytu, swojego miejsca pracy lub miejsca popełnienia domniemanego naruszenia.

Organ ten informuje o postępach i efektach rozpatrywania skargi. Jeżeli właściwy organ nie rozpatrzy skargi lub nie poinformuje osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy, osoba ta może wnieść sprawę do sądu przeciwko temu organowi.

Możliwe jest także postępowanie sądowe przeciwko administratorowi lub podmiotowi przetwarzającemu, a do działania można umocować podmiot niemający charakteru zarobkowego.

Jak wysokie mogą być kary pieniężne?

Administracyjne kary pieniężne muszą być w każdym indywidualnym przypadku skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.

Naruszenia wymienione w art. 83 ust. 4, takie jak naruszenia obowiązków administratora i podmiotu przetwarzającego, o których mowa w art. 8, 11, 25–39, 42 i 43, podlegają karze pieniężnej w wysokości do 10 000 000 EUR, a w przypadku przedsiębiorstwa – do 2 % jego całkowitego rocznego światowego obrotu z poprzedniego roku obrotowego, przy czym zastosowanie ma kwota wyższa.

Naruszenia wymienione w art. 83 ust. 5 i 6, takie jak naruszenia podstawowych zasad, praw osób, których dane dotyczą, przepisów o przekazywaniu danych i nieprzestrzeganie nakazu, podlegają karze pieniężnej w wysokości do 20 000 000 EUR, a w przypadku przedsiębiorstwa – do 4 %, przy czym zastosowanie ma kwota wyższa.

Czy mogę żądać odszkodowania?

Każda osoba, która poniosła szkodę majątkową lub niemajątkową w wyniku naruszenia rozporządzenia, ma prawo uzyskać od administratora lub podmiotu przetwarzającego odszkodowanie.

Administrator uczestniczący w przetwarzaniu odpowiada za szkody spowodowane przetwarzaniem naruszającym rozporządzenie; podmiot przetwarzający tylko wtedy, gdy nie dopełnił obowiązków, które rozporządzenie nakłada bezpośrednio na podmioty przetwarzające, lub gdy działał poza zgodnymi z prawem poleceniami administratora lub wbrew nim.

Każdy z nich zostaje zwolniony z odpowiedzialności, jeżeli udowodni, że w żaden sposób nie ponosi winy za zdarzenie, które doprowadziło do powstania szkody.

Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu; jego wyroki są wymienione w części Orzecznictwo na stronie artykułu.

Czy RODO jest rozporządzeniem czy dyrektywą i czy prawo krajowe ma nadal znaczenie?

Jest rozporządzeniem: rozporządzeniem (UE) 2016/679. Zgodnie z jego formułą końcową wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich.

Prawo krajowe ma nadal znaczenie tam, gdzie rozporządzenie pozostawia na nie miejsce lub go wymaga. Na przykład państwa członkowskie:

  • mogą dostosować przepisy o przetwarzaniu na podstawie obowiązku prawnego lub zadania publicznego;
  • mogą obniżyć granicę wieku zgody dziecka, nie poniżej 13 lat;
  • muszą pogodzić ochronę danych z wolnością wypowiedzi i informacji; oraz
  • muszą określić przepisy dotyczące innych sankcji.

Każde państwo członkowskie zapewnia także własny organ nadzorczy.

Od kiedy stosuje się RODO i co zastąpiło?

Ma zastosowanie od dnia 25 maja 2018 r. Weszło w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Uchyliło dyrektywę 95/46/WE ze skutkiem od dnia 25 maja 2018 r. Odesłania do tej dyrektywy należy traktować jako odesłania do rozporządzenia, a odesłania do Grupy Roboczej ds. Ochrony Osób Fizycznych w zakresie Przetwarzania Danych Osobowych, ustanowionej w art. 29 tej dyrektywy, jako odesłania do Europejskiej Rady Ochrony Danych.

Czym jest „mechanizm kompleksowej współpracy” (ang. one-stop-shop)?

Artykuły nie używają tego określenia; motywy 127 i 128 posługują się pojęciem „mechanizm kompleksowej współpracy” na określenie współpracy wiodącego organu nadzorczego z innymi organami nadzorczymi, których sprawa dotyczy.

Zgodnie z artykułami organ nadzorczy głównej lub pojedynczej jednostki organizacyjnej administratora lub podmiotu przetwarzającego jest właściwy do podejmowania działań jako wiodący organ nadzorczy względem jego transgranicznego przetwarzania, zgodnie z procedurą z art. 60, i jest dla tego przetwarzania jedynym podmiotem prowadzącym z nim komunikację.

Inny organ może rozpatrzyć sprawę, która dotyczy wyłącznie jego państwa członkowskiego. Przepisy te nie mają zastosowania do przetwarzania przez organy publiczne lub podmioty prywatne działające na podstawie art. 6 ust. 1 lit. c) lub e).

Czy RODO ma zastosowanie do dziennikarzy i badaczy?

Tak, z możliwością wyjątków. Państwa członkowskie muszą w drodze przepisów pogodzić ochronę danych z wolnością wypowiedzi i informacji, a dla przetwarzania do celów dziennikarskich lub do celów wypowiedzi akademickiej, artystycznej lub literackiej określają odstępstwa lub wyjątki od rozdziałów II–VII i IX, jeżeli są one niezbędne, by pogodzić te prawa.

Przetwarzanie do celów badań naukowych lub historycznych lub do celów statystycznych podlega odpowiednim zabezpieczeniom; prawo Unii lub prawo państwa członkowskiego mogą przewidzieć wyjątki od praw z art. 15, 16, 18 i 21, jeżeli prawa te mogą uniemożliwić lub poważnie utrudnić realizację konkretnych celów, a wyjątki są niezbędne.

Eureka dodaje linki i definicje…